Kambiyo Senetlerine Özgü Takip Yolları

Kambiyo Senetlerine Özgü Takip Kavramı

Poliçe, bono ve çekten doğan alacaklar için İcra ve İflas Kanunu’nda genel takip yollarından farklı, özel takip usulleri öngörülmüştür. Bu özel düzenlemenin temelinde kambiyo senetlerinin devredilebilir olması, soyutluk ilkesi gereği alacağın ayrıca ispatına gerek bulunmaması ve ticari hayatta güvenli ödeme aracı olarak kabul edilmeleri yer alır.

İcra ve iflas hukukunda kambiyo senetlerine özgü takip yolları ikiye ayrılır:

• Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip
• Kambiyo senetlerine özgü iflas yolu ile takip

Her iki takip yolu da İcra ve İflas Kanunu’nun aynı bölümünde düzenlenmiş olup, alacaklıya hızlı ve etkin bir tahsil imkânı sunar.

Alacaklının Takip Yolunu Seçme Hakkı

Kambiyo senedine dayanan bir alacak için alacaklının mutlaka bu özel takip yollarına başvurması zorunlu değildir. Borçlunun durumuna göre alacaklı, isterse genel haciz veya genel iflas yolu ile de takip başlatabilir. Bu yönüyle kambiyo senetlerine özgü takip yolları, alacaklı açısından bir hak ve seçimlik imkân niteliğindedir.

Takibin Kabulü İçin Gerekli Şartlar

Kambiyo senetlerine özgü takip başlatılabilmesi için öncelikle alacağın çek, poliçe veya bono niteliğinde bir kambiyo senedine dayanması gerekir. Kambiyo senetlerine benzeyen veya başka tür kıymetli evrak bu özel takip yollarına konu edilemez.

İcra müdürü, kendisine sunulan senedin kambiyo senedi olup olmadığını, yalnızca Türk Ticaret Kanunu’nda öngörülen zorunlu şekil şartları yönünden inceler. Bu inceleme maddi hukuka değil, yalnızca şekle ilişkindir.

Rehin Bulunması Takibe Engel Değildir

Kambiyo senedine dayanan alacak rehinle teminat altına alınmış olsa bile, alacaklı önce rehnin paraya çevrilmesine başvurmak zorunda değildir. Alacaklı, doğrudan kambiyo senetlerine özgü haciz veya iflas yolu ile takibe geçebilir.

Yetkili İcra Dairesi ve Takip Talebi

Takip talebi yetkili icra dairesine yazılı, sözlü ya da elektronik ortamda yapılabilir. Yetki kuralı olarak borçlunun yerleşim yeri esas alınmakla birlikte; senedin düzenlenme yeri veya ödeme yeri icra daireleri de yetkilidir.

Takip talebinde, taraf bilgileri, alacak miktarı, faiz, senede ilişkin bilgiler ve borçlu iflasa tabi ise seçilen takip yolu açıkça belirtilmelidir.

Senedin Aslının Sunulması Zorunluluğu

Kambiyo senetlerine özgü takipte, senedin aslının ve borçlu sayısı kadar onaylı örneğinin icra dairesine sunulması zorunludur. Bu kural, kıymetli evrakta hak ile senedin ayrılmaz bütünlüğünün doğal bir sonucudur. Senedin aslının sunulmaması hâlinde takip usulüne aykırı kabul edilir.

Vadenin Gelmiş Olması Şartı

Kambiyo senetlerine özgü takip yapılabilmesi için kural olarak senedin vadesinin gelmiş olması gerekir. İcra müdürü, vade incelemesini kendiliğinden yapar. Vadesi gelmemiş bir senede dayanılarak başlatılan takip, şikâyet konusu olabilir.

Çekler açısından ise vade kavramı bulunmadığından, çek görüldüğünde ödenir. Ancak ileri tarihli çekler bakımından özel kanuni sınırlamalar mevcuttur.

Takip Yollarının Genel Takipten Farkı

Kambiyo senetlerine özgü takip yolları, genel haciz ve iflas yollarına göre daha hızlıdır ve borçlunun itiraz imkânları sınırlıdır. Bu durum, kambiyo senedinin hukuki güvenliğini artıran en önemli unsurlardan biridir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Kambiyo senedine dayanan alacak için mutlaka özel takip mi yapılmalıdır? Hayır. Alacaklı isterse genel haciz veya genel iflas yolunu da tercih edebilir.

Kambiyo senetlerine özgü takipte senedin fotokopisi yeterli midir? Kural olarak hayır. Senedin aslının icra dairesine sunulması zorunludur. Ancak kanunda belirtilen istisnai hâller mevcuttur.

Rehinli alacaklarda kambiyo takibi yapılabilir mi? Evet. Alacak rehinle teminat altına alınmış olsa bile doğrudan kambiyo senetlerine özgü takip yoluna başvurulabilir.

İcra müdürü senedin geçerli olup olmadığını hangi ölçütlere göre inceler? Yalnızca Türk Ticaret Kanunu’nda öngörülen zorunlu şekil şartlarına göre, şekli bir inceleme yapar.

Vadesi gelmemiş bono ile takip yapılabilir mi? Kural olarak hayır. Ancak kanunda öngörülen istisnai hâllerde vade gelmeden de takip mümkündür.

Balıkesir avukat Balıkesir icra avukatı