Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Kullanımı: Amblem, Etiketleme ve Hukuki Çerçeve

Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Kavramı

Coğrafi işaret; belirli bir coğrafi alanla güçlü bağı bulunan, ayırt edici özellikleri bu alandan ve beşeri faktörlerden kaynaklanan ve tescil yoluyla koruma altına alınan ürün adlarını ifade eder. Türk hukukunda coğrafi işaretler, menşe adı ve mahreç işareti olmak üzere iki gruba ayrılır.

Geleneksel ürün adı ise coğrafi işaret kapsamına girmemekle birlikte, en az otuz yıldır ilgili piyasada geleneksel biçimde kullanılan ve tescil edilerek kayıt altına alınan ürün adlarıdır.

Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adının Kullanımı

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, ilgili Yönetmelik ve Amblem Yönetmeliği uyarınca; tescilli coğrafi işaretler ve geleneksel ürün adları yalnızca tescil belgesinde belirtilen şartlara uygun şekilde üretilen ve pazarlanan ürünlerde kullanılabilir.

Bu kapsamda, kullanım hakkı; ürünün üretimini veya pazarlamasını yapan ve tescil şartlarına uyan kişilere tanınmıştır. Tescil belgesinde yer alan kullanım biçimi, ürün tanımı, üretim metodu ve denetim esaslarına uygunluk temel ölçüttür.

Tescil Belgelerinde Yer Alan Unsurlar

Coğrafi işaret tescil belgelerinde; coğrafi işaretin adı, coğrafi sınır, kullanım biçimi, ürünün ayırt edici özellikleri, üretim yöntemi ve denetim esasları yer alır.

Geleneksel ürün adı tescil belgelerinde ise; ürün adı, kullanım biçimi, ürün tanımı, üretim yöntemi, geleneksel nitelik ve denetim bilgileri bulunur.

Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Amblemleri

Resmi Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Amblem Yönetmeliği, bu alandaki ilk özel düzenleme olup 10 Ocak 2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Amblem; ürünün, Sınai Mülkiyet Kanunu’na uygun olarak tescilli olduğunu gösteren resmi işarettir.

Amblemler; iç içe geçmiş iki daireden oluşur ve Türkiye haritası görseli içerir. Menşe adı ambleminde kırmızı, mahreç işareti ambleminde yeşil, geleneksel ürün adı ambleminde ise turkuaz renk hâkimdir.

Amblemde Dil ve Temin Usulü

Türkiye’de piyasaya sunulan ürünlerde Türkçe amblem kullanımı zorunludur. Dış ticarete konu ürünlerde ise, TÜRKPATENT tarafından yayımlanan yabancı dildeki amblemler tercih edilebilir. Amblemler, TÜRKPATENT’in resmi internet sitesinden ücretsiz olarak temin edilir.

Amblem Kullanımının Esasları

Coğrafi işaretlerde, tescilli ad ile birlikte uygun amblemin kullanılması zorunludur. Geleneksel ürün adlarında ise amblem kullanımı zorunlu değildir; ancak birlikte kullanıldığında Sınai Mülkiyet Kanunu hükümlerine tabi olur.

Amblem; ürünün kendisi, ambalajı veya ambalajsız satış yapılan alanlarda kolayca görülebilecek şekilde kullanılmalıdır. Amblem çapı 15 mm’den küçük olamaz, şekil ve renkleri değiştirilemez ve üzerine ek unsur eklenemez.

Etiketleme, Ambalajlama ve Kullanım Biçimi

Kullanım biçimi; coğrafi işaretin veya geleneksel ürün adının ürün üzerinde, ambalajda ya da ambalajsız satış halinde nasıl kullanılacağını ifade eder. Etiketleme ve ambalajlama usulleri başvuru veya tescil sürecinde belirlenir ve gerektiğinde değiştirilebilir.

Tescil belgelerinde yer alan özel logo veya görseller, inhisari hak doğurmaz; ortak kullanıma tabidir ve lisans, devir veya hacze konu edilemez.

Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adlarında Logo

Logo, ilgili ürün için özel olarak tasarlanmış ve ayırt edici nitelik taşıyan görsellerdir. Logo kullanımı zorunlu olmayıp isteğe bağlıdır. Ancak logo tasarımında; inhisari hak doğurabilecek ibareler, sloganlar, sağlık beyanları, dini veya kamusal semboller ve Türk Bayrağı gibi unsurlar yer alamaz.

Sonuç

Coğrafi işaretler ve geleneksel ürün adları, yerel değerlerin korunması, tüketici güveninin sağlanması ve ekonomik katma değer yaratılması açısından büyük önem taşır. Bu sistemin etkin işlemesi, mevzuata uygun kullanım ve toplumsal farkındalık ile mümkündür.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Coğrafi işaret amblemi kullanmak zorunlu mudur? Evet, tescilli coğrafi işaretlerde amblem kullanımı zorunludur.

Geleneksel ürün adlarında amblem şart mı? Hayır, zorunlu değildir; ancak kullanıldığında Sınai Mülkiyet Kanunu hükümleri uygulanır.

Amblem üzerinde değişiklik yapılabilir mi? Hayır, amblemin şekli, rengi ve içeriği değiştirilemez.

Amblem nereden temin edilir? TÜRKPATENT’in resmi internet sitesinden ücretsiz olarak temin edilir.

Ambalajsız ürünlerde amblem nasıl kullanılır? Ürünün kendisinde veya satış yapılan alanda kolayca görülebilecek şekilde bulundurulmalıdır.

Logo kullanımı zorunlu mudur? Hayır, logo kullanımı isteğe bağlıdır ve tescil şartı değildir.

Balıkesir avukat