İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu Nedir? - Av. Meryem Edanur Başkurt

Suçun Amacı ve Korunan Hukuki Değer

Bu suçla yalnızca çevre değil, aynı zamanda imar düzeni ve şehir planlamasının idari işleyişi korunmaktadır. Anayasa’nın 56. maddesinde yer alan “sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı”, imar kirliliği suçunun dayanağını oluşturur. Devlet ve vatandaşlar, çevreyi korumak ve imar kurallarına uymakla yükümlüdür.

TCK m. 184 Hükmü

Türk Ceza Kanunu’nun 184. maddesine göre:

Ruhsatsız veya ruhsata aykırı bina yapan ya da yaptıran kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Ruhsatsız inşaat şantiyelerine elektrik, su veya telefon bağlantısına izin verenler aynı şekilde cezalandırılır.
Kullanma izni alınmamış binalarda sınai faaliyete müsaade edenler ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası alır.

Bu hükümler, yalnızca belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi alanlarda uygulanır. Fail, inşaatı yapan kişi olabileceği gibi, yaptıran veya bu faaliyete izin veren kişi de olabilir.

Ruhsatsız Bina Kavramı

İmar Kanunu’na göre bina, insanların oturma, çalışma veya eşyalarını koruma amaçlı kullandıkları, üstü örtülü yapılardır. Dolayısıyla yalnızca betonarme değil, ahşap ya da prefabrik yapılar da bina sayılır. Ruhsatsız yapılan her bina, suçun konusunu oluşturur.

Ancak sadece boya, sıva, çatı onarımı gibi küçük tadilatlar ruhsata tabi olmadığından, bu tür işlemler suç kapsamına girmez. Buna karşılık, taşıyıcı unsuru etkileyen veya binaya yeni bir alan kazandıran değişiklikler imar kirliliği suçu olarak kabul edilir.

Fail ve Mağdur

Bu suçun faili, ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak bina yapan ya da yaptıran kişidir. Ayrıca, şantiyelere elektrik veya su bağlanmasına izin veren kamu görevlileri de sorumlu tutulabilir. Mağdur ise bireysel bir kişi değil; sağlıklı çevrede yaşama hakkına sahip tüm toplumdur. Belediyeler ise bu suçtan doğrudan zarar gören kurumlar olarak davaya katılabilir.

Suçun Ortadan Kalkması

TCK m. 184/5 hükmüne göre, kişi ruhsatsız veya ruhsata aykırı binayı imar planına ve ruhsatına uygun hale getirirse, kamu davası açılmaz veya açılmış dava düşer. Böylece hükmedilen ceza da tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar. Bu hüküm, kişilere hatalı inşaatı düzeltme imkânı tanımaktadır.

Sonuç

İmar kirliliğine neden olma suçu, kent düzeni ve çevre sağlığının korunması açısından büyük önem taşır. Balıkesir’de bir imar hukuku veya ceza hukuku sorunu ile karşılaşan kişiler, sürecin teknik yönü nedeniyle mutlaka deneyimli bir balıkesir avukat veya balıkesir ceza avukatı ile çalışmalıdır. Bu sayede hem idari hem cezai süreçler doğru şekilde yürütülür, mağduriyetlerin önüne geçilir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Ruhsatsız bina yapmak her durumda suç mudur? Evet. Belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi alanlarda ruhsatsız bina yapmak TCK m. 184 kapsamında suçtur. Ancak binanın ruhsata uygun hale getirilmesi halinde dava düşer.

2. Bahçe duvarı veya yüzme havuzu da imar kirliliği sayılır mı? Hayır. TCK m. 184 yalnızca “bina” kavramını kapsar. Bahçe, duvar, iskele, yol gibi yapılar suç kapsamında değildir.

3. Kamu kurumları tarafından yapılan binalarda da bu suç oluşur mu? Evet. Kamu kurumları da yapı ruhsatı almakla yükümlüdür. Ruhsatsız kamu binaları da imar kirliliği suçuna konu olabilir.

4. Sadece çatı onarımı yapmak suç sayılır mı? Hayır. Çatı onarımı, sıva, boya gibi küçük tadilatlar ruhsata tabi değildir. Ancak taşıyıcı unsuru etkileyen değişiklikler suç oluşturur.

5. İmar affı, ceza davasını ortadan kaldırır mı? Yapının imar planına ve ruhsatına uygun hale getirilmesi halinde kamu davası düşer. Ancak yalnızca imar affından yararlanmak, her durumda cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz.