Tüzel Kişiler Manevi Tazminat Talep Edebilir mi?

Manevi Zarar Nedir?

Hukuka aykırı bir fiil sonucunda ortaya çıkan zararlar genel olarak maddi zarar ve manevi zarar olmak üzere ikiye ayrılır.

Maddi zarar, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi ifade eder.
Manevi zarar ise kişinin şahıs varlığına yönelen saldırılar nedeniyle ortaya çıkan acı, elem, üzüntü ve ruhsal sarsıntıyı ifade eder.

Örneğin bir kişinin hukuka aykırı bir saldırı sonucunda yaralanması durumunda iki farklı zarar türü ortaya çıkabilir. Yaralanma nedeniyle yapılan tedavi masrafları maddi zarar niteliği taşırken, kişinin yaşadığı acı, ızdırap ve psikolojik sarsıntı manevi zararı oluşturur.

Burada önemli olan husus, saldırının yöneldiği varlık ile ortaya çıkan zararın türünü birbirinden ayırmaktır. Çünkü bir saldırı hem maddi hem de manevi zarara yol açabilir.

Manevi Tazminatın Amacı

Manevi tazminatın temel amacı, zarar gören kişinin yaşadığı ruhsal sarsıntıyı gidermek ve ona bir tatmin duygusu sağlamaktır.

Başka bir ifadeyle manevi tazminatın amacı, zarar veren kişiyi cezalandırmak değildir. Asıl hedef, haksız fiil nedeniyle bozulan ruhsal dengeyi kısmen de olsa onarmak ve zarar görenin yaşadığı manevi zararı hafifletmektir.

Bu nedenle manevi tazminat, maddi zararlarda olduğu gibi doğrudan ölçülebilen bir zarar karşılığı değildir; daha çok zararın yarattığı manevi etkileri dengelemeye yönelik bir hukukî araçtır.

Kişilik Haklarının Korunması ve Manevi Tazminat

Kişilik hakları; bireyin şahsına bağlı olan ve hukuk düzeni tarafından korunan değerlerden oluşur. Bunlara örnek olarak şu değerler gösterilebilir:

Vücut bütünlüğü
Sağlık
İsim
Şeref ve haysiyet
Özel hayat
Resim ve ses
Sır alanı

Bu değerlerden herhangi birine yönelik hukuka aykırı saldırı gerçekleştiğinde hukuk düzeni çeşitli davalar açılmasına imkan tanır. Bu davalar genel olarak:

Saldırının durdurulması (tecavüzün men’i)
Maddi tazminat
Manevi tazminat

şeklinde ortaya çıkar.

Tüzel Kişilerin Hak Ehliyeti

Tüzel kişiler, hukuk düzeninin tanıdığı hak ve borçlara sahip olabilen yapılardır. Ancak tüzel kişilerin hak ehliyeti sınırsız değildir.

Tüzel kişiler, yaradılış gereği yalnızca insanlara özgü olan haklardan yararlanamazlar. Örneğin:

Cinsiyet
Yaş
Hısımlık
Evlenme
Velayet
Sağlık veya beden bütünlüğü

gibi kavramlar yalnızca gerçek kişilere özgüdür.

Buna karşılık tüzel kişiler, hukuk düzeni tarafından tanınan diğer birçok hakkın sahibi olabilirler.

Tüzel Kişilerin Kişilik Hakkı Var mıdır?

Tüzel kişiler de gerçek kişiler gibi belirli kişisel değerlere sahiptir. Bu nedenle onların da korunması gereken bir kişilik alanı vardır.

Tüzel kişilere ait kişisel değerlere şu örnekler verilebilir:

İsim veya ticaret unvanı
Şeref ve itibar
Ticari kredi ve güvenilirlik
Kurumsal saygınlık
Ticari sırlar

Bu değerlerin ihlal edilmesi, tüzel kişiliğin kişilik hakkına saldırı niteliği taşıyabilir.

Ancak tüzel kişiler canlı bir varlık olmadıkları için bazı kişisel değerler yalnızca gerçek kişilere özgüdür. Örneğin:

Vücut bütünlüğü
Sağlık
Duygusal yaşam
Fiziksel acı ve ızdırap

gibi kavramlar tüzel kişiler açısından söz konusu değildir.

Tüzel kişilerin kişilik hakkı bulunduğuna göre, bu haklara yönelik hukuka aykırı saldırılar da hukuken korunur.

Örneğin;

Bir şirket hakkında gerçeğe aykırı ve itibar zedeleyici açıklamalar yapılması
Kurumsal itibarın haksız şekilde zedelenmesi
Ticari güvenilirliğin sarsılması

gibi durumlar tüzel kişiliğin kişilik değerlerine yönelmiş saldırılar olarak değerlendirilebilir.

Bu tür saldırılar sonucunda tüzel kişi, kişilik hakkının ihlali nedeniyle manevi tazminat talebinde bulunabilir.

Ancak burada önemli bir sınırlama bulunmaktadır. Tüzel kişiler yalnızca kendilerine özgü kişisel değerlerin ihlali durumunda manevi tazminat isteyebilirler. İnsanlara özgü olan bedensel veya duygusal zararlar bakımından manevi tazminat talep etmeleri mümkün değildir.

Sonuç

Manevi tazminat, hukuka aykırı fiiller sonucunda kişinin ruhsal dünyasında meydana gelen sarsıntıyı gidermeye yönelik bir hukukî koruma mekanizmasıdır. Tüzel kişiler de belirli kişilik değerlerine sahip oldukları için, bu değerlere yönelen saldırılar karşısında hukuki korumadan yararlanabilirler.

Bu nedenle tüzel kişiler, kurumsal itibar, ticari güven ve benzeri kişisel değerlerine yönelik saldırılar nedeniyle manevi tazminat talep edebilirler. Ancak bu hak, yalnızca tüzel kişiliğin yapısına uygun olan kişisel değerlerin ihlali ile sınırlıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tüzel kişiler gerçekten manevi zarar görebilir mi?

Tüzel kişiler fiziksel veya duygusal acı yaşayamaz. Ancak ticari itibarlarının zedelenmesi, güvenilirliklerinin sarsılması veya kurumsal saygınlıklarının zarar görmesi gibi durumlar hukuken manevi zarar olarak kabul edilebilir.

Bir şirket hangi durumlarda manevi tazminat talep edebilir?

Şirketin ticari itibarı zedelenirse, haksız ithamlarla güvenilirliği sarsılırsa veya ticari ünvanı ya da saygınlığı hukuka aykırı şekilde hedef alınırsa manevi tazminat talep edilebilir.

Tüzel kişiler vücut bütünlüğüne saldırı nedeniyle manevi tazminat isteyebilir mi?

Hayır. Vücut bütünlüğü ve sağlık yalnızca gerçek kişilere özgü haklardır. Bu nedenle tüzel kişiler bu tür zararlar nedeniyle manevi tazminat talep edemez.

Tüzel kişilerin kişilik hakları nelerdir?

Tüzel kişilerin kişilik hakları arasında isim veya ticaret unvanı, kurumsal itibar, ticari güvenilirlik ve ticari sırlar gibi değerler yer alır.

Manevi tazminatın amacı nedir?

Manevi tazminatın amacı zarar veren kişiyi cezalandırmak değil, hukuka aykırı fiil nedeniyle zarar gören kişinin uğradığı manevi zararı hafifletmek ve ona bir tatmin duygusu sağlamaktır.

Balıkesir Avukat