Suçu ve Suçluyu Övme Suçu Nedir?

Suçu ve Suçluyu Övme Suçunun Hukuki Dayanağı

Suçu ve suçluyu övme suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 215. maddesinde, kamu barışına karşı suçlar arasında düzenlenmiştir. Kanun hükmüne göre; işlenmiş bir suçu veya işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi alenen öven kimse, bu fiilin sonucunda kamu düzeni bakımından açık ve yakın bir tehlike ortaya çıkması hâlinde cezalandırılır.

Bu düzenleme ile amaçlanan, toplumda suçun ve suçlunun meşrulaştırılmasının önüne geçmek ve kamu barışını korumaktır. Kanun koyucu, suç işlenmesini dolaylı biçimde teşvik edebilecek açıklamaların önlenmesini hedeflemiştir.

Suçla Korunan Hukuki Değer

Bu suç tipiyle korunan temel hukuki değer kamu barışı ve toplum düzenidir. Suçun veya suçlunun övülmesi, toplumda suç işlemenin kabul edilebilir ya da övgüye değer bir davranış olduğu yönünde algı oluşturabileceğinden, kamu düzeni açısından tehlike doğurabilir.

Suçun Unsurları

1. Suçun Konusu

Suçun konusu;

• Kesinleşmiş bir yargı kararıyla varlığı tespit edilmiş işlenmiş bir suç veya
• İşlediği suç kesin hükümle belirlenmiş bir kişi olabilir.

Henüz kesinleşmemiş fiiller veya suç niteliği taşımayan eylemler bu suçun konusunu oluşturmaz. Masumiyet karinesi gereği, hakkında kesin hüküm bulunmayan kişiler “suçlu” olarak kabul edilemez.

2. Fail ve Mağdur

Bu suçun faili herkes olabilir; kanunda faile özgü bir nitelik aranmamıştır. Mağdur ise bireysel bir kişi değil, toplumu oluşturan tüm bireylerdir. Çünkü suç, toplumun genel huzurunu ve kamu barışını tehdit etmektedir.

3. Fiil: Övme

Övme; işlenmiş bir suçun ya da suç işlemiş bir kişinin, olumlayıcı, yüceltici veya meşrulaştırıcı biçimde sunulmasıdır. Bu fiil;

• Sözle,
• Yazıyla,
• Görsel veya davranışsal eylemlerle gerçekleştirilebilir.

Övme, salt bir bilgi aktarmadan farklı olarak duygusal ve teşvik edici bir içerik taşır.

4. Aleniyet

Övme fiilinin alenen gerçekleştirilmesi gerekir. Aleniyet; fiilin, belirsiz sayıda kişinin öğrenebileceği şekilde, kamuya açık biçimde yapılması anlamına gelir. Sosyal medya paylaşımları, basın açıklamaları veya toplu etkinlikler bu kapsamda değerlendirilebilir.

5. Açık ve Yakın Tehlike Şartı

2013 yılında yapılan kanun değişikliği ile bu suç somut tehlike suçu hâline getirilmiştir. Buna göre, övme fiilinin cezalandırılabilmesi için:

• Kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin gerçekten ortaya çıkması gerekir.

Bu şart, düşünce özgürlüğünün korunması açısından büyük önem taşır ve her somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.

Düşünce Özgürlüğü ile İlişkisi

Suçu ve suçluyu övme suçu, doğrudan düşünceyi açıklama özgürlüğü ile bağlantılıdır. Bu nedenle, hem Türk Ceza Kanunu’nda yer alan unsurlar hem de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ölçütleri birlikte değerlendirilmelidir. Sırf rahatsız edici veya aykırı düşünceler açıklanmış olması, tek başına bu suçun oluşması için yeterli değildir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Suçu anlatmak veya haber yapmak suç mudur? Hayır. Bilgilendirme veya haber verme amacıyla yapılan açıklamalar, övme niteliği taşımadığı sürece suç oluşturmaz.

Kesinleşmemiş bir dava hakkında yapılan övgü suç sayılır mı? Hayır. Kesin hüküm bulunmayan bir fiil veya kişi, bu suçun konusu olamaz.

Sosyal medyada yapılan paylaşımlar aleni sayılır mı? Evet. Belirsiz sayıda kişinin erişimine açık paylaşımlar aleniyet unsurunu karşılayabilir.

Ceza verilmesine yer olmadığı kararı olan bir fiil övülebilir mi? Fiil suç olma niteliğini koruyorsa, ceza verilmemiş olsa dahi bu suçun konusu olabilir.

Her övücü söz cezalandırılır mı? Hayır. Övgünün, kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlike doğurması şarttır.

Balıkesir Avukat Balıkesir Ceza Avukatı