Kambiyo Senetlerine Dayalı Haciz Yoluyla Takiplerde Borca İtiraz Nedenleri

Borca İtiraz Kavramı ve Yasal Dayanağı

İcra ve İflas Kanunu’nun 168/5 ve 169. maddeleri uyarınca, kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile başlatılan takiplerde borçlu, imza inkârı dışında kalan sebeplerle borca itiraz edebilir. Bu itirazlar, icra dairesine değil, beş gün içinde Tetkik Merciine dilekçe ile yapılmalıdır.

Borca İtiraz Nedenleri Nelerdir?

Kanun koyucu, borçlunun borca itiraz edebileceği halleri sınırlı sayıda belirlemiştir. Buna göre borçlu;

• Borcun itfa edildiğini (ödeme, ibra, takas, yenileme gibi nedenlerle sona erdiğini),
• Borcun imhal edildiğini (ertelendiğini),
• Borcun zamanaşımına uğradığını,
• Borçlu olmadığını,
• Takibin yapıldığı icra dairesinin yetkisiz olduğunu

ileri sürerek borca itiraz edebilir.

Borcun İtfa Edildiği İtirazı

İtfa, borcu tamamen veya kısmen sona erdiren tüm hukuki sebepleri kapsar. Ödeme, ibra, takas, alacaklı ve borçlu sıfatlarının birleşmesi ya da senedin yırtılması gibi haller itfa kapsamında değerlendirilir. Ancak itfa iddiasının kabul edilebilmesi için, bunun yazılı belgeyle ispatlanması gerekir.

Özellikle ödemeye ilişkin belgelerde, ödemenin takip konusu senede açıkça atıf yapılarak gerçekleştirilmiş olması önem taşır. Aksi hâlde, ödemenin ilgili senede mahsup edildiği kabul edilmez.

Borcun İmhal Edildiği İtirazı

Borcun imhali, alacaklının borcun ifasını belirli bir süre için ertelemesi anlamına gelir. Bu durumda borçlu, borcun ertelendiğini ileri sürerek takibin ertelenmesini talep edebilir. Ancak bu iddianın da yazılı belge ile ispatlanması zorunludur.

Zamanaşımı İtirazı

Kambiyo senetleri bakımından zamanaşımı süreleri özel olarak düzenlenmiştir. Borçlu, senedin zamanaşımına uğradığını ileri sürerek borca itiraz edebilir. Zamanaşımı itirazı da diğer borca itiraz sebepleri gibi süreye tabi olup Tetkik Merciinde incelenir.

Borçlu Olmadığı İtirazı

Borçlu, takip konusu senet nedeniyle kendisinin borçlu olmadığını iddia edebilir. Bu itiraz, çoğu zaman senedin hükümsüzlüğüne veya borcun kişisel def’iler kapsamında bulunmadığına dayanır. Ancak bu iddialar, kambiyo hukukundaki mutlak ve nisbi def’i ayrımı dikkate alınarak değerlendirilir.

Yetki İtirazı

Yetki itirazı, borca itiraz nedenleri arasında yer almakla birlikte, borçtan bağımsız bir nitelik taşır. Borçlu, borcu kabul ettiği hâlde yalnızca takibin yapıldığı icra dairesinin yetkisine itiraz edebilir. Bu itiraz da beş gün içinde Tetkik Merciine yapılmalıdır.

Def’iler ile Borca İtiraz Arasındaki İlişki

Kambiyo senetlerinde def’iler; senetten anlaşılan, senedin hükümsüzlüğünü gerektiren ve kişisel def’iler olarak üçe ayrılır. Ayrıca def’iler, mutlak ve nisbi olarak sınıflandırılır. Mutlak def’iler her hamile karşı ileri sürülebilirken, nisbi def’iler yalnızca belirli hamillere karşı ileri sürülebilir. Borca itirazın kabul edilip edilmeyeceği, çoğu zaman bu ayrım çerçevesinde belirlenir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Kambiyo senedine dayalı takipte borca itiraz süresi ne kadardır? Borca itiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde yapılmalıdır.

Borca itiraz nereye yapılır? İcra dairesine değil, doğrudan İcra Mahkemesine dilekçe ile yapılır.

Ödeme yaptım ama senet üzerinde belirtilmemiş, itiraz edebilir miyim? Ödemenin takip konusu senede ilişkin olduğunun yazılı belgeyle açıkça ispatlanması gerekir.

Yetki itirazı tek başına yapılabilir mi? Evet. Borçlu, borcu kabul ettiği hâlde yalnızca icra dairesinin yetkisine itiraz edebilir.

Takas borca itiraz sebebi midir? Takas, öğretide itfa kapsamında kabul edilmekle birlikte uygulamada her zaman icra dairesine bildirilebilmektedir. Ancak süresinde İcra Mahkemesine bildirilmesi daha güvenli bir yoldur.

Kişisel def’iler her hamile karşı ileri sürülebilir mi? Hayır. Kişisel def’iler kural olarak yalnızca ilgili alacaklıya karşı ileri sürülebilir.

Balıkesir avukat Balıkesir icra avukatı